Mieszkanie, poza  zaspokojeniem elementarnych potrzeb jednostki, decyduje m.in. o trwałości rodziny, wymiarze kultury, modelu życia i wyznacza trend demograficzny. Tymczasem od upadku komunizmu w Polsce sytuacja mieszkaniowa drastycznie się pogorszyła i jest jedną z najgorszych w Europie (http://www.housingeurope.eu). NSP z 2011r. wykazał, że wskaźnik liczby mieszkań na tysiąc mieszkańców wynoszący 357, plasuje Polskę na ostatnim miejscu wśród krajów UE. Wg wskaźnika EUROSTAT-u mierzącego poziom ciężkiej deprywacji mieszkaniowej ok. 15% Polaków żyje w ubóstwie mieszkaniowym. Deficyt sięga ok. 2 mln mieszkań – w efekcie 44% młodych ludzi (24-34 l.) nadal mieszka z rodzicami, nie mogąc się usamodzielnić (Analiza sytuacji mieszkaniowej gospodarstw domowych w Polsce, Kraków 2012).

Jednocześnie ponad połowa Polaków uważa brak mieszkania i perspektyw na jego zdobycie za jeden z najważniejszych problemów polskich rodzin. Według badania Millward Brown,  przeprowadzonego w 2015 roku dla Habitat for Humanity Poland, kwestia braku mieszkania  jest ważniejsza niż brak odpowiedniej służby zdrowia (33%). Przyczynami trudnej sytuacji mieszkaniowej są niskie zarobki i brak odpowiednich rozwiązań systemowych. Jak wynika z badania ważniejszymi problemami od mieszkaniowych są dla Polaków jedynie niskie zarobki (na ten problem wskazało 84% badanych) oraz bezrobocie (77% respondentów). Niemal 65% badanych zna kogoś, kto odkłada decyzję o posiadaniu dziecka  ze względu na złą sytuację mieszkaniową. Natomiast 72% zna osoby, dla których problemy mieszkaniowe były jedną z przyczyn emigracji. Respondenci pytani o ocenę działania Państwa w rozwiązywaniu problemu braku mieszkań dla osób ubogich wypowiadają się bardzo krytycznie – bardzo źle lub źle ocenia je 66% badanych.

Raport NIK z 01.2011 „O wynikach kontroli pozyskiwania pomieszczeń mieszkalnych dla osób najuboższych” negatywnie ocenia działalność wszystkich kontrolowanych samorządów, wskazując m.in. na ich niewielkie zaangażowanie w rozwiązywanie tych problemów i brak woli politycznej. Najnowszy raport NIK z 12.2014 r. „Wykonywanie przez wybrane gminy obowiązku zapewnienia lokali socjalnych i pomieszczeń tymczasowych” natomiast podkreśla, iż w kontrolowanych gminach lista oczekujących na lokale socjalne wydłużyła się o 35%, a w ponad 90% badanych gminach stwierdzono brak pomieszczeń tymczasowych będących odpowiedzią na wnioski komornicze. Taki stan rzeczy skutkuje nie tylko brakiem możliwości skutecznego przeprowadzenia egzekucji, ale przede wszystkim eksmisję dłużnika do noclegowi. To zaś sprzyja bezdomności oraz marginalizacji społecznej.

Wnioski NIK potwierdza badanie przeprowadzone przez HfH w 2015 r. wśród samorządów gminnych. Z badania wynika, iż gminy dysponują małymi zasobami mieszkaniowymi – 65% gmin posiada mniej niż 100 mieszkań komunalnych, tymczasem w kolejkach po mieszkania komunalne stoi 80 tyś osób i tyle samo po mieszkania socjalne. Towarzyszą temu: długi czas oczekiwania na mieszkanie (ponad 15% gmin określa średni czas oczekiwania na mieszkanie na okres od 4 do 7 lat) oraz zbyt mały budżet na realizowanie polityki mieszkaniowej (ponad 70% gmin przeznacza niecałe 5% rocznego budżetu na mieszkalnictwo). Jednocześnie według samorządów polityka mieszkaniowa nie stanowi priorytetu dla polskiego rządu, brakuje rzeczowej debaty publicznej w tym zakresie, zaś niski poziom wiedzy społeczeństwa w obszarze mieszkaniowym przyczynia się do niższej efektywności prowadzonych działań i konfliktów między beneficjentami a urzędem.

Sytuację pogłębia brak wiedzy i świadomości społecznej dotyczący problemu, a także niskie zaangażowanie obywateli w kształtowanie polityki mieszkaniowej. Doświadczenie Habitat for Humanity Poland pokazuje, że nawet podstawowe informacje na temat mieszkalnictwa są wielu obywatelom nieznane.  Stwarza to poważną barierę w egzekwowaniu praw obywateli i działaniach na rzecz poprawy sytuacji mieszkaniowej społeczeństwa, szczególnie najuboższych. Tak więc, brak zaangażowania społecznego w kształtowanie i monitorowanie polityki mieszkaniowej oraz brak woli politycznej prowadzą do stagnacji w obszarze mieszkaniowym.

Reasumując można stwierdzić, że z powodu braku woli politycznej władz samorządowych
i rządowych oraz niskiej świadomości i zaangażowania obywateli i trzeciego sektora w kształtowanie polityki mieszkaniowej, w Polsce mamy do czynienia z wysokim i pogłębiającym się ubóstwem mieszkaniowym. Skutkiem takiego stanu jest nie tylko znaczny deficyt mieszkań dla osób nisko uposażonych,  niska jakość mieszkań, ale również zadłużenia lokatorskie, egzekucje komornicze, a w konsekwencji szeroko rozumiane ubóstwo materialne i wykluczenie społeczne poszczególnych gospodarstw domowych. Habitat for Humanity Poland dąży w swoich działaniach do aktywizacji obywateli, społeczeństwa obywatelskiego i środowisk decydenckich wokół problemu mieszkalnictwa oraz podjęcia wspólnych działań w kierunku jego rozwiązania. Służą temu m.in. obecnie realizowane projekty: Społeczne Forum Mieszkaniowe oraz Społeczne Agencje Najmu.

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z projektami Fundacji oraz do udziału w koalicji do spraw mieszkalnictwa

BRAK KOMENTARZY